Các ngành bán dẫn, năng lượng tái tạo và chế biến, chế tạo đòi hỏi nhân lực kỹ thuật chất lượng cao, liên kết Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp là giải pháp trọng tâm.

Kết nối nguồn lực, đưa công nghệ vào sản xuất

     Chiều 19/10, tại TP. Hồ Chí Minh, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) phối hợp với Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng tổ chức Hội thảo “Phát triển nguồn nhân lực cho các ngành công nghiệp then chốt và trọng điểm Việt Nam”. Hội thảo tập trung trao đổi về nhu cầu nhân lực, giải pháp đào tạo và tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Các đại biểu đồng chủ trì hội thảo.

     Tham dự hội thảo có ông Trần Minh, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số (Bộ Công Thương); TS. Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương; lãnh đạo Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng cùng các chuyên gia, nhà khoa học, viện nghiên cứu, hiệp hội và doanh nghiệp.

     Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong ba đột phá chiến lược của đất nước, được cụ thể hóa trong các Nghị quyết số 29, 57 và 71 của Bộ Chính trị về công nghiệp hóa, hiện đại hóa; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đổi mới giáo dục và đào tạo.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

     Trong bối cảnh đó, các ngành bán dẫn - vi mạch, năng lượng tái tạo, tự động hóa - cơ điện tử, cơ khí chế tạo và đường sắt đô thị đặt ra yêu cầu ngày càng cao về lao động kỹ thuật có tay nghề, khả năng làm chủ công nghệ và thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại.

     Chia sẻ tại hội thảo, ông Trần Minh, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số (Bộ Công Thương), nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và cơ sở đào tạo trong thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất.

Ông Trần Minh, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số (Bộ Công Thương) chia sẻ tại hội thảo.

     Theo ông Trần Minh, các bên cần tăng cường kết nối, chia sẻ nguồn lực và phối hợp xây dựng nhiệm vụ khoa học, công nghệ xuất phát từ yêu cầu thực tiễn. Doanh nghiệp cần tham gia cùng nhà khoa học và cơ sở đào tạo trong nghiên cứu, phát triển, ứng dụng công nghệ, hướng đến tạo ra sản phẩm có khả năng triển khai và nhân rộng.

     Đối với lĩnh vực năng lượng tái tạo, bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển hạ tầng và thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ là những vấn đề cần được quan tâm. Sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà khoa học được kỳ vọng phát huy thế mạnh của từng bên, nâng cao hiệu quả hợp tác và thúc đẩy phát triển công nghệ phục vụ các ngành công nghiệp trọng điểm.

     Trình bày tham luận về giải pháp, chính sách thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp trong kỷ nguyên mới, ông Lê Nguyên Thành, Trưởng phòng Nghiên cứu Công nghiệp, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, nhấn mạnh công nghiệp tiếp tục là động lực quan trọng của nền kinh tế, trong đó chế biến, chế tạo giữ vai trò trụ cột.

Ông Lê Nguyên Thành, Trưởng phòng Nghiên cứu Công nghiệp, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương.

     Giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển công nghiệp hiện đại, nâng cao tỷ trọng chế biến, chế tạo và thúc đẩy các ngành công nghệ chiến lược, đặc biệt là điện tử, bán dẫn. Theo tham luận, ngành chế biến, chế tạo phấn đấu tăng trưởng trên 12%/năm, chiếm khoảng 28% GDP.

     Để hiện thực hóa mục tiêu, ông Lê Nguyên Thành đề xuất hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển công nghiệp; thu hút hiệu quả đầu tư trong và ngoài nước vào công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ; cơ cấu lại ngành gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, cần phát triển nhân lực chất lượng cao, tăng cường nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu.

Đào tạo nhân lực năng lượng tái tạo, bán dẫn

     Về phát triển nhân lực năng lượng tái tạo, TS. Đỗ Văn Long, Trưởng phòng Nghiên cứu năng lượng, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, nhấn mạnh đây là yêu cầu quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

TS. Đỗ Văn Long, Trưởng phòng Nghiên cứu năng lượng, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương.

     Theo tham luận, nhu cầu nhân lực năng lượng tái tạo dự kiến tăng mạnh trong những năm tới, tập trung ở các lĩnh vực điện gió trên bờ và ngoài khơi, điện mặt trời, hydro xanh, ammonia xanh, lưới điện thông minh và hệ thống lưu trữ năng lượng.

     Tuy nhiên, công tác đào tạo còn hạn chế do chương trình chậm cập nhật, thiếu cơ sở thực hành, giảng viên ít cơ hội tiếp cận dự án thực tế và khoảng cách giữa nhà trường với doanh nghiệp. Năng lực ngoại ngữ, chứng chỉ quốc tế và kỹ năng chuyên sâu của người lao động cũng cần được cải thiện.

     Để tháo gỡ những điểm nghẽn này, TS. Đỗ Văn Long đề xuất hoàn thiện chính sách, đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường đào tạo nghề và mở rộng hợp tác quốc tế. Đồng thời, cần thúc đẩy mô hình hợp tác ba bên giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; đầu tư nghiên cứu, phát triển công nghệ và tổ chức đào tạo theo nhu cầu thực tiễn.

     Theo ông, chủ động đào tạo nhân lực đi trước một bước sẽ góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, tạo nền tảng cho tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

PGS.TS. Nguyễn Văn Hiếu, Chủ tịch Hội Công nghệ Vi mạch Bán dẫn TP. Hồ Chí Minh (HSIA).

     Ở lĩnh vực bán dẫn - điện tử, PGS.TS. Nguyễn Văn Hiếu, Chủ tịch Hội Công nghệ Vi mạch Bán dẫn TP. Hồ Chí Minh (HSIA), cho rằng phát triển nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu dịch chuyển, Việt Nam cần từng bước chuyển từ gia công, lắp ráp sang thiết kế, chế tạo và làm chủ công nghệ.

     Theo tham luận, ngành bán dẫn Việt Nam đang thiếu kỹ sư chuyên sâu về thiết kế vi mạch, đóng gói và kiểm thử. Năng lực đào tạo tại một số trường đại học còn hạn chế do thiếu trang thiết bị, phòng thí nghiệm mô phỏng đạt chuẩn công nghiệp. Việc thu hút và giữ chân nhân tài cũng là thách thức khi các dự án đầu tư trong lĩnh vực này gia tăng.

Đại biểu trao đổi và đóng góp ý kiến tại hội thảo.

     PGS.TS. Nguyễn Văn Hiếu đề xuất mở rộng đào tạo chuyên sâu, tăng cường hợp tác quốc tế và ưu tiên các lĩnh vực Việt Nam có thế mạnh như thiết kế chip, đóng gói và kiểm thử tiên tiến. Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp cần đẩy mạnh liên kết; doanh nghiệp tham gia đào tạo, hỗ trợ cơ sở vật chất và tạo đầu ra cho nhân lực. Qua đó, Việt Nam có thể từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn doanh nghiệp

     Trình bày tham luận về đào tạo nhân sự cốt lõi, chiến lược trong lĩnh vực bán dẫn và năng lượng tái tạo, TS. Lê Đình Kha, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, nhấn mạnh yêu cầu phát triển đội ngũ lao động kỹ thuật có chuyên môn, kỹ năng nghề cao, khả năng làm chủ công nghệ và thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại.

TS. Lê Đình Kha, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng.

     Theo TS. Lê Đình Kha, giáo dục nghề nghiệp cần đổi mới phương thức đào tạo, gắn với nhu cầu doanh nghiệp và thị trường lao động. Nghị quyết số 71-NQ/TW về đổi mới giáo dục, đào tạo và Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là cơ sở để các cơ sở đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

     Với hơn 120 năm xây dựng và phát triển, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng hiện đào tạo 23 ngành, nghề, quy mô trên 11.000 sinh viên, mỗi năm cung cấp khoảng 3.200 cử nhân, kỹ sư thực hành cho thị trường lao động.

     Năm 2026, trường mở thêm 5 ngành, nghề mới, gồm bán dẫn - vi mạch, năng lượng tái tạo, tự động hóa trong nông nghiệp, bảo trì thiết bị công nghiệp, công nghệ tài chính và kinh doanh số. Trường được công nhận đạt chuẩn trường cao đẳng chất lượng cao; có 4 chương trình đạt kiểm định ABET của Hoa Kỳ và 1 chương trình đạt chuẩn KOSEN của Nhật Bản.

Lãnh đạo Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương và Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác về nghiên cứu chính sách, nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

     Từ thực tiễn đào tạo, TS. Lê Đình Kha nêu sáu yếu tố nền tảng để nâng cao chất lượng nhân lực kỹ thuật, công nghệ: phát triển đội ngũ nhà giáo có chuyên môn và kinh nghiệm thực tế; cập nhật chương trình theo nhu cầu thị trường; đánh giá chất lượng dựa trên chuẩn đầu ra; tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp; đầu tư thiết bị phù hợp công nghệ sản xuất; chuyển hóa hợp tác quốc tế thành năng lực đào tạo.

     Hiện trường duy trì 100% giảng viên đi thực tế doanh nghiệp, thời lượng thực hành chiếm khoảng 60% chương trình đào tạo và 100% sinh viên được tham gia thực tế tại doanh nghiệp. Tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng ngành đạt 91% trong hai năm gần đây.

     Theo TS. Lê Đình Kha, đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực chiến lược cần hướng tới mục tiêu giúp người học làm được việc, ứng dụng công nghệ, thích ứng nhanh và hình thành năng lực học tập suốt đời. Đây là định hướng để giáo dục nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu nhân lực của nền kinh tế.

TS. Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương).

     TS. Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, ghi nhận các ý kiến đóng góp, kiến nghị của chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp tại hội thảo.

    Viện sẵn sàng phối hợp với cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp nhằm gắn nghiên cứu chiến lược, chính sách với thực tiễn sản xuất, kinh doanh, tập trung phát triển nhân lực cho các ngành công nghiệp then chốt, trong đó có công nghiệp năng lượng và năng lượng tái tạo.

     Theo TS. Nguyễn Văn Hội, sự phối hợp giữa các bên, cùng việc tăng cường nghiên cứu, trao đổi và đề xuất chính sách phù hợp, sẽ góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy đổi mới công nghệ và phát triển các ngành công nghiệp theo chuỗi giá trị.

Trong khuôn khổ hội thảo, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương và Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác về nghiên cứu chính sách, nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Thỏa thuận hướng đến gắn kết nghiên cứu chính sách với hoạt động đào tạo, đáp ứng nhu cầu thực tế và kết nối nhà trường với thực tiễn sản xuất tại TP. Hồ Chí Minh.

Theo Thanh Minh (congthuong.vn)

---