Hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp

Chiều 23/10, tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng (TP. Hồ Chí Minh), Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) tổ chức hội nghị góp ý đối với ba dự thảo gồm: Chương trình phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp mũi nhọn, công nghiệp mới nổi; Đề án phát triển một số cụm liên kết ngành công nghiệp chuyên môn hóa và các tổ hợp công nghiệp quy mô lớn; Đề án phát triển công nghiệp ứng dụng năng lượng nguyên tử. 

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng và ông Nguyễn Sinh Nhật Tân, Phó Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh chủ trì hội nghị.

Tham dự hội nghị có Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng, ông Nguyễn Sinh Nhật Tân, Phó Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, cùng đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công Thương, cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức liên quan tại các tỉnh, thành phía Nam.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Phan Thị Thắng cho biết, thực hiện Nghị quyết số 109/NQ-CP ngày 16/4/2026 của Chính phủ, Bộ Công Thương được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương xây dựng ba đề án. Đây là những nhiệm vụ thuộc Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng.

Bộ Công Thương đã có văn bản xin ý kiến các bộ, ngành, địa phương, viện, trường, hiệp hội ngành hàng, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức liên quan. Hội nghị tại TP. Hồ Chí Minh nhằm tiếp tục lắng nghe ý kiến trực tiếp, ghi nhận những vấn đề cần điều chỉnh, bổ sung để hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ trong năm 2026.

Theo dự thảo, Đề án phát triển một số cụm liên kết ngành công nghiệp chuyên môn hóa và các tổ hợp công nghiệp quy mô lớn hướng đến tổ chức lại không gian công nghiệp, thúc đẩy liên kết sản xuất, tích tụ và chuyên môn hóa, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh. Dự thảo đề xuất phát triển từ 6-8 cụm liên kết ngành chuyên môn hóa và 4-6 tổ hợp công nghiệp quy mô lớn.

Đối với Đề án phát triển công nghiệp ứng dụng năng lượng nguyên tử, trọng tâm là chuẩn bị năng lực công nghiệp trong nước, nhất là về chuỗi cung ứng, dịch vụ kỹ thuật, tiêu chuẩn và nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển điện hạt nhân sau khi chủ trương tái khởi động Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được xác định. Đây là lĩnh vực mới, đòi hỏi tầm nhìn dài hạn và sự chuẩn bị thận trọng.

Đại biểu tham dự hội nghị.

Trong khi đó, Chương trình phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, mũi nhọn và mới nổi định hướng ưu tiên 15 ngành, gồm cơ khí chế tạo, luyện kim, hóa chất, vật liệu, công nghiệp hỗ trợ, điện tử, ô tô điện, năng lượng, chế biến sâu, bán dẫn, robot, trí tuệ nhân tạo công nghiệp, công nghệ sinh học, pin và hydrogen. Chương trình hướng đến tập trung nguồn lực cho các ngành có vai trò nền tảng và tiềm năng tăng trưởng cao.

Thứ trưởng Phan Thị Thắng đề nghị dành nhiều thời gian để đại biểu trao đổi, đóng góp ý kiến thay vì tập trung trình bày. Các ý kiến cần ngắn gọn, thẳng thắn, chỉ rõ nội dung còn vướng mắc, chưa phù hợp hoặc cần hoàn thiện, đồng thời đề xuất phương án xử lý cụ thể, gắn với thực tiễn.

Theo Thứ trưởng, các ý kiến đa chiều, kể cả phản biện, là cơ sở quan trọng để hoàn thiện các đề án, bảo đảm tính chặt chẽ, phù hợp và khả thi khi triển khai. Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương sẽ ghi nhận, phân loại, nghiên cứu, tiếp thu và giải trình các ý kiến, làm cơ sở hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng Chính phủ trong năm 2026.

Xác định ngành ưu tiên, tăng cường liên kết vùng

Chia sẻ tại hội nghị, ông Nguyễn Sinh Nhật Tân, Phó Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, đánh giá ba đề án có ý nghĩa quan trọng đối với định hướng phát triển công nghiệp, nâng cao tính tự chủ và thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Ông Nguyễn Sinh Nhật Tân, Phó Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh.

Theo ông Nguyễn Sinh Nhật Tân, các đề án cần xác định rõ tiêu chí lựa chọn ngành, lĩnh vực ưu tiên và cơ chế hỗ trợ gắn với kết quả đầu ra. Với TP. Hồ Chí Minh, những lĩnh vực như tự động hóa, điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, hóa chất, dược phẩm và công nghiệp hỗ trợ cần được xem xét trong định hướng phát triển chuỗi giá trị.

Việc hình thành cụm liên kết ngành và tổ hợp công nghiệp cũng cần gắn với liên kết vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, phân công hợp lý giữa các địa phương, tận dụng hạ tầng hiện có và hạn chế đầu tư trùng lặp.

Đối với công nghiệp ứng dụng năng lượng nguyên tử, ông Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh yêu cầu phát triển theo lộ trình thận trọng, bảo đảm an toàn. TP. Hồ Chí Minh sẵn sàng phối hợp trong đào tạo nhân lực và phát triển dịch vụ kỹ thuật phù hợp sau khi các đề án được thông qua.

TS. Hoàng Trường, Phó Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương), trình bày khái quát nội dung ba dự thảo đề án tại hội nghị. Đồng thời nêu những vấn đề trọng tâm cần lấy ý kiến, làm cơ sở tiếp thu, hoàn thiện các đề án trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Từ góc độ chuỗi cung ứng, ông Đặng Quý Nhân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh, đề xuất lựa chọn khoảng 5–7 chuỗi giá trị ưu tiên, trong đó có điện tử, bán dẫn, ô tô, pin và năng lượng.

Ông Đặng Quý Nhân kiến nghị phát triển hạ tầng logistics dùng chung, cảng chuyên dụng, trung tâm dữ liệu và hạ tầng số; thúc đẩy doanh nghiệp ứng dụng ERP, MES, IoT, Digital Twin và trí tuệ nhân tạo trong quản trị sản xuất, logistics.

Ông Đặng Quý Nhân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh.

Bên cạnh đó, cần xây dựng bản đồ số về cụm công nghiệp và hạ tầng logistics, phát triển logistics tuần hoàn, tái chế vật liệu và đa dạng hóa nguồn cung nhằm giảm rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng.

Phát triển nhân lực, gắn nghiên cứu với doanh nghiệp

PGS.TS. Đàm Sao Mai, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho rằng nguồn nhân lực cần được xác định là một trụ cột trong cả ba đề án. Mục tiêu đào tạo cần cụ thể hóa theo số lượng, trình độ và nhu cầu của từng chuỗi giá trị; đồng thời dự báo kỹ năng, tăng cường đào tạo kép, đào tạo lại và tạo điều kiện để giảng viên đi thực tế tại doanh nghiệp.

PGS.TS. Đàm Sao Mai, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh.

Trường đại học và viện nghiên cứu cần tham gia rõ hơn vào hoạt động nghiên cứu và phát triển, thiết kế, thử nghiệm, chuyển giao công nghệ và đào tạo. Việc phối hợp nên tận dụng các tổ chức hiện có, khuyến khích doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu ứng dụng, đồng tài trợ và chia sẻ phòng thí nghiệm, xưởng thực hành.

Với công nghiệp ứng dụng năng lượng nguyên tử, cần chuẩn bị nhân lực cho các lĩnh vực cơ khí chế tạo, hàn, kiểm tra không phá hủy, đo lường, điều khiển và bảo đảm chất lượng. Các chương trình đào tạo cần gắn với yêu cầu thực tế của doanh nghiệp và tiêu chuẩn phù hợp.

TS. Lê Đình Kha, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, kiến nghị xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế, làm cơ sở phát triển chương trình đào tạo và nâng cao chất lượng nhân lực cho các ngành công nghiệp ưu tiên.

TS. Lê Đình Kha, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng.

TS. Lê Đình Kha cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp, gắn đào tạo với nhu cầu thực tế, chú trọng kỹ năng thực hành và đào tạo lại để người lao động đáp ứng yêu cầu công nghệ mới. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp để nâng cao năng lực đào tạo, cập nhật chương trình và phát triển đội ngũ giảng viên.

Liên quan đến lĩnh vực năng lượng tái tạo, ông Dương Quốc Huân, Phó Trưởng Ban Nghiên cứu phát triển và Chuyển đổi số, Tổng công ty CP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), đề xuất hoàn thiện chính sách phát triển điện gió ngoài khơi, nghiên cứu hình thành trung tâm công nghiệp, năng lượng quy mô quốc gia tại TP. Hồ Chí Minh. Đồng thời xây dựng lộ trình nội địa hóa và cơ chế khuyến khích đầu tư. Đây là những nội dung được đề xuất nhằm phát triển trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo có năng lực cạnh tranh trong khu vực.

Đại biểu tham gia đóng góp ý kiến tại hội nghị.

Các ý kiến tại hội nghị thống nhất về sự cần thiết của ba đề án, đồng thời đề nghị làm rõ ngành ưu tiên, cơ chế phối hợp, trách nhiệm thực hiện và nguồn lực. Việc gắn kết Nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và đào tạo được xác định là yếu tố quan trọng để nâng cao tính khả thi, phát triển năng lực công nghiệp trong nước và tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng.

Phát biểu kết thúc hội nghị, ông Nguyễn Khắc Quyền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương), cho biết sau hơn 3 giờ làm việc, hội nghị đã ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp thiết thực từ cơ quan quản lý, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp về ba đề án phát triển công nghiệp.

Ông Nguyễn Khắc Quyền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương).

Viện sẽ tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu và giải trình các ý kiến để tiếp tục hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính thực tiễn và khả thi trước khi trình cấp có thẩm quyền. Các nội dung được quan tâm gồm phát triển nguồn nhân lực gắn với chất lượng đào tạo, hiệu quả và vị trí việc làm; hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù; bổ sung cơ sở pháp lý, cập nhật quy hoạch và chiến lược chuyên ngành.

Ông Nguyễn Khắc Quyền khẳng định, các ý kiến tại hội nghị là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện ba đề án. Theo kế hoạch, Bộ Công Thương sẽ trình Thủ tướng Chính phủ các đề án trong tháng 11/2026.

Theo Thanh Minh (congthuong.vn)

---