Tiến sĩ Trương Anh Dũng, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, tại tọa đàm - Ảnh: VĂN SĨ

Tọa đàm "Nâng cao hiệu quả huấn luyện kỹ năng nghề theo chuẩn quốc tế" do Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng tổ chức ngày 28-3.

Đưa các tiêu chuẩn kỳ thi quốc tế vào trường nghề

TS Trương Anh Dũng - Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD-ĐT) - cho biết chủ trương xuyên suốt của Đảng, Nhà nước và Chính phủ là phát triển hệ thống cơ sở giáo dục nghề nghiệp chất lượng cao đạt chuẩn quốc tế, coi đây là một trong những giải pháp mang tính đột phá để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

"Chuẩn quốc tế" phải dựa trên các quy định, tiêu chuẩn chung đã được thừa nhận rộng rãi trên thế giới. 

Muốn đạt chuẩn này phải đáp ứng đồng bộ nhiều tiêu chí từ cơ sở vật chất, thiết kế đào tạo, đội ngũ nhà giáo, người học đến quản trị, trong đó chương trình đào tạo là yếu tố quyết định.

Ông Dũng nói lĩnh vực dạy nghề hiện chưa có các khung hệ thống xếp hạng phổ biến như đại học. 

Tuy vậy thế giới vẫn có những "chuẩn tham chiếu" rất rõ, đặc biệt là các tiêu chuẩn trong các kỳ thi kỹ năng nghề như kỹ năng nghề thế giới (WorldSkills).

"Đây là những chuẩn rất thực tiễn, phản ánh trực tiếp yêu cầu của nghề và thị trường lao động", ông nhận định và cho rằng cần nghiên cứu cách tích hợp các tiêu chuẩn này vào chương trình đào tạo để nâng cao hiệu quả.

Cục khuyến khích các cơ sở đào tạo tích hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn và phương pháp đánh giá của WorldSkills vào giảng dạy. Thực tế cho thấy các nước Nga, Pháp, Trung Quốc đã áp dụng cách tiếp cận này để nâng cao chất lượng đào tạo nghề.

Vấn đề ở tầm quốc gia là chúng ta sẽ chuẩn hóa chương trình đào tạo theo các tiêu chuẩn quốc tế như thế nào. 

"Nghiên cứu, phân tích và đưa các tiêu chuẩn này vào đào tạo chính là tiêu chí quan trọng để xác định một cơ sở giáo dục nghề nghiệp có đạt chuẩn quốc tế hay không", ông nhấn mạnh.

Thí sinh tham gia WorldSkills tại Lyon (Pháp) năm 2024 - Ảnh: WORLDDIDAC

Bám sát tiêu chí hiệu suất

TS Tống Thanh Nhân - Phó hiệu trưởng Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng - cho rằng ở WorldSkills, hệ tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế (WSOS) là nền tảng cho toàn bộ cuộc thi. WSOS xác định đầy đủ kiến thức, sự hiểu biết, kỹ năng và năng lực của từng nghề, được các nhóm chuyên gia quốc tế cập nhật thường xuyên để phản ánh sát nhất sự thay đổi của công nghệ và thị trường lao động.

Vì vậy tiếp cận WSOS chính là cách để các cơ sở đào tạo "đọc" được xu thế kỹ năng nghề trong bối cảnh mới, nơi các lĩnh vực như điện toán đám mây, an ninh mạng, cơ điện tử hay tích hợp hệ thống robot ngày càng chiếm vai trò trung tâm.

Đại diện Hilti - tập đoàn toàn cầu trong lĩnh vực công nghệ tiên tiến - đặt vấn đề về năng suất trong các tiêu chí đánh giá nghề theo chuẩn quốc tế.

Hiện chi phí công cụ chiếm dưới 1% nhưng chi phí nhân công và vật tư lên tới 50 - 80%. Sử dụng công cụ hiệu quả có thể tạo ra khác biệt lớn về thời gian và chất lượng hoàn thành bài thi hoặc công việc thực tế.

Trong bối cảnh năng suất một số ngành gần như không cải thiện trong suốt 20 năm qua, doanh nghiệp này cho rằng các chương trình đào tạo nghề và huấn luyện thi tay nghề cần chuyển mạnh sang hướng gắn với thực tế thi công, tối ưu thao tác hiện trường và ứng dụng công nghệ.

"Nếu người học chỉ được đào tạo theo cách truyền thống nhưng bước vào môi trường thi hoặc làm việc với các công cụ tích hợp công nghệ sẽ rất khó đạt hiệu quả", đại diện Hilti nhận định.

Cục trưởng Trương Anh Dũng (thứ hai từ trái sang) tham quan Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng - Ảnh: VĂN SĨ

Rủi ro trường nghề huấn luyện kiểu "luyện đề"

Nhiều năm trực tiếp huấn luyện và dẫn dắt đội tuyển, TS Hoàng Quốc Long - Hiệu trưởng Trường trung cấp Nguyễn Tất Thành - cho rằng đội ngũ huấn luyện cũng phải được chọn lọc kỹ lưỡng vừa giỏi chuyên môn, có kinh nghiệm sản xuất thực tế, vừa có năng lực sư phạm và kinh nghiệm thi đấu đỉnh cao.

Ông đề xuất mô hình huấn luyện có cả chuyên gia hỗ trợ về thể lực, tâm lý và dinh dưỡng, bởi "khả năng tập trung cao độ, thể lực và kiểm soát thời gian cho từng modul là những yếu tố có thể quyết định thành tích của thí sinh trong môi trường áp lực liên tục".

Ông cảnh báo việc bám vào nội dung huấn luyện theo kiểu "luyện đề" tiềm ẩn rủi ro rất cao, bởi đề thi WorldSkills không bao giờ lộ trước hoàn toàn và chỉ được làm rõ khi bước vào từng modul.

Quá trình huấn luyện phải dựa trên mô tả kỹ thuật, tiêu chuẩn nghề và hệ thống tiêu chí chấm điểm, từ đó xây dựng chương trình, giáo án và kịch bản huấn luyện chi tiết.

Theo Trọng Nhân (tuoitre.vn)