TÁC GIẢ TƯỢNG ÔNG EMMANUEL ROSEL

VỊ HIỆU TRƯỞNG ĐẦU TIÊN CỦA TRƯỜNG CƠ KHÍ Á CHÂU

- TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CAO THẮNG

     Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng ban đầu có tên là Trường Cơ khí Á Châu (L’école des Mécaniciens Asiatiques), tên thường gọi là Trường Bá Nghệ. Trường được thành lập theo Nghị định của toàn quyền Đông Dương ngày 20/2/1906 nhằm “đào tạo cho nhu cầu hàng hải thương thuyền cho nền cai trị thuộc địa và kỹ nghệ địa phương, một đội ngũ thợ cơ khí vững tay nghề về máy móc sử dụng trên tàu và trên đất liền” (Trích Nghị định thành lập). Đây là một trong những trường dạy nghề đầu tiên ở Nam Bộ. Vị Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Cơ khí Á Châu là một kỹ sư, Đại tá Hải quân Pháp: Ông EMMANUEL ROSEL (1906-1939). Để ghi nhớ công lao của Ông đối với Trường, một bức tượng bán thân bằng đồng được đúc năm 1939. Bức tượng này ngày nay vẫn còn đặt trong Phòng Truyền thống của Trường.

     Phía sau tượng có ghi năm hoàn thành là 1939 và trên vai tượng có khắc tên Trần Ngọc Quyên.

ĐÔI NÉT VỀ TÁC GIẢ TRẦN NGỌC QUYÊN

(Trích bài đăng trên Báo Thanh niên của tác giả Phạm Công Luận

“Đi tìm một ngôi sao trong làng điêu khắc Việt”)

     Điêu khắc gia Trần Ngọc Quyên sinh năm 1910 tại Lương Hòa Lạc, Bến Tranh, tỉnh Tiền Giang (nay là Đồng Tháp). Ông là người con thứ 10 trong 11 anh em. Thân phụ của ông quê ở Bình Điền, H.Bình Chánh, Gia Định (nay là Thành phố Hồ Chí Minh). Gia đình ông thuộc hàng khá giả ở Mỹ Tho, Tiền Giang. Nhiều người ở Mỹ Tho xưa kia từng nhớ ơn Trần Ngọc Quyên vì có một thời gian ở Mỹ Tho ông dạy tiếng Pháp cho họ nên sau này nhiều người đi Pháp lập nghiệp thành công.

Điêu khắc gia Trần Ngọc Quyên

     Năm 1929, ông tốt nghiệp Trường vẽ Gia định, thi đỗ vào Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông dương tại Hà nội, trở thành sinh viên khóa 5 (1929-1934), là sinh viên duy nhất tốt nghiệp ngành điêu khắc. Năm 1935 tại Hà nội đã diễn ra Triển lãm Mỹ thuật và Kỹ nghệ do Hội Việt Nam chấn hưng mỹ thuật và kỹ nghệ tổ chức. Tại triển lãm này, ông có một số tác phẩm trưng bày như tượng “Người khuân vác”, “Thiếu nữ”, “Vọng phu”…những tác phẩm này đã góp phần tạo nên danh tiếng của ông.

     Những ai đã được Trần Ngọc Quyên làm tượng? Đó là những tên tuổi của xã hội Đông Dương thời đó. Đó là Toàn quyền Đông Dương Eugène Jean Louis René Robin, Thống sứ Bắc Kỳ Yves Charles Châtel, nhà thơ Ưng Bình Thúc Giạ Thị, chủ bút cuối cùng của Nam Phong tạp chí Nguyễn Tiến Lãng, họa sĩ Lê Thị Lựu, nghệ sĩ Phùng Há, nghệ sĩ Năm Phỉ, cố vấn danh dự Tòa Phúc thẩm Sài Gòn Đỗ Hữu Trí, Chánh hội trưởng Phật giáo Bắc Kỳ Nguyễn Năng Quốc và nhiều tên tuổi khác. Tượng Ông EMMANUEL ROSEL cũng được làm trong thời kỳ này.

     Sau khi tốt nghiệp, ông Trần Ngọc Quyên lập gia đình với bà Nguyễn Thị Phước, con một vị đốc học nổi tiếng ở Vũng Tàu và sinh ra ba người con ở miền Nam. Theo bà Phước kể lại cho con cháu, năm 1941, sau khi từ giã Hà Nội về miền Nam, chồng bà đã chọn đất Bình Dương (nay thuộc TP.HCM) để sinh sống và làm việc vì loại đất sét có sẵn ở Bình Dương - mà các lò gốm ở Lái Thiêu rất ưa chuộng - thích hợp để nắn tượng. Ở đó, ông gặp và góp phần dạy hội họa cho ông Nguyễn Thành Lễ, sau này là chủ công ty sơn mài Thành Lễ nổi tiếng bậc nhất miền Nam trước 1975.

     Năm 1945, Pháp gây hấn trở lại và một năm sau Trần Ngọc Quyên bị chết trong khói lửa chiến tranh ngày 11.1.1946 khi mới 36 tuổi. Sau cái chết của chồng, bà Phước đưa ba người con rời Bình Dương về quê hương Vũng Tàu (nay thuộc TP.HCM).

     Một số tác phẩm của ông:

Nghệ sĩ Phùng Há

Người khuân vác